Ακούς συνέχεια τη λέξη blockchain όποτε γίνεται κουβέντα για κρυπτονομίσματα, αλλά σπάνια κάποιος σου εξηγεί τι πραγματικά σημαίνει. Η καλή είδηση είναι ότι η βασική ιδέα είναι πιο απλή από όσο φαίνεται. Σε αυτόν τον οδηγό θα καταλάβεις τι είναι το blockchain, πώς δουλεύει και γιατί θεωρείται τόσο ασφαλές, χωρίς τεχνική ορολογία που σε μπερδεύει.
Τι είναι το blockchain με απλά λόγια
Φαντάσου ένα κοινό λογιστικό τετράδιο όπου καταγράφεται κάθε συναλλαγή. Η διαφορά με ένα κανονικό τετράδιο είναι ότι εδώ δεν το κρατάει ένας άνθρωπος ή μία τράπεζα. Αντίγραφο του ίδιου τετραδίου έχουν χιλιάδες υπολογιστές σε όλο τον κόσμο ταυτόχρονα. Κάθε φορά που γράφεται μια νέα σελίδα, ενημερώνονται όλα τα αντίγραφα μαζί.
Αυτό το κοινό τετράδιο είναι το blockchain. Η λέξη σημαίνει κυριολεκτικά αλυσίδα από μπλοκ. Κάθε μπλοκ είναι μια σελίδα με συναλλαγές, και οι σελίδες είναι δεμένες η μία με την άλλη σε σειρά, ώστε να μην μπορεί κανείς να αλλάξει κρυφά μια παλιά σελίδα.
Πώς λειτουργεί βήμα βήμα
Ας δούμε τι συμβαίνει από τη στιγμή που κάποιος στέλνει μια συναλλαγή μέχρι να καταγραφεί οριστικά.
Γίνεται μια νέα συναλλαγή
Κάποιος στέλνει ένα ποσό σε κάποιον άλλον. Η εντολή αυτή μεταδίδεται σε όλο το δίκτυο των υπολογιστών που κρατούν αντίγραφο του τετραδίου.
Οι συναλλαγές μπαίνουν σε ένα μπλοκ
Οι νέες συναλλαγές που συμβαίνουν μέσα σε λίγα λεπτά μαζεύονται και ομαδοποιούνται σε ένα μπλοκ, δηλαδή σε μια νέα σελίδα του τετραδίου.
Το δίκτυο επιβεβαιώνει το μπλοκ
Οι υπολογιστές του δικτύου ελέγχουν ότι όλες οι συναλλαγές είναι έγκυρες, για παράδειγμα ότι ο αποστολέας έχει όντως το ποσό που στέλνει. Όταν συμφωνήσουν, το μπλοκ γίνεται αποδεκτό.
Το μπλοκ κλειδώνει στην αλυσίδα
Το νέο μπλοκ κολλάει στο τέλος της αλυσίδας και παίρνει μια μοναδική ψηφιακή υπογραφή. Αυτή η υπογραφή προκύπτει και από το περιεχόμενο του προηγούμενου μπλοκ, οπότε όλα τα μπλοκ είναι δεμένα σε σειρά. Από εκείνη τη στιγμή η καταγραφή θεωρείται μόνιμη.
Γιατί θεωρείται τόσο ασφαλές
Η ασφάλεια του blockchain δεν στηρίζεται σε έναν φύλακα, αλλά στον τρόπο που είναι φτιαγμένο. Κάθε μπλοκ κουβαλάει την ψηφιακή υπογραφή του προηγούμενου. Αν κάποιος προσπαθήσει να αλλάξει μια παλιά συναλλαγή, αλλάζει η υπογραφή εκείνου του μπλοκ, οπότε δεν ταιριάζει πια με το επόμενο και όλη η αλυσίδα από εκεί και μετά σπάει.
Για να περάσει μια τέτοια αλλαγή, θα έπρεπε κάποιος να ξαναγράψει ταυτόχρονα τα αντίγραφα στην πλειοψηφία των υπολογιστών του δικτύου, κάτι πρακτικά αδύνατο σε ένα μεγάλο και απλωμένο δίκτυο. Γι αυτό λέμε ότι τα δεδομένα είναι αμετάβλητα.
Ποιος ελέγχει το blockchain
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά με τα παραδοσιακά συστήματα. Μια τράπεζα κρατάει ένα κεντρικό αρχείο που ελέγχει μόνη της. Στο blockchain δεν υπάρχει κέντρο. Το αρχείο είναι μοιρασμένο σε όλους και κανείς μεμονωμένα δεν μπορεί να το αλλάξει από μόνος του. Αυτό λέγεται αποκέντρωση και είναι ο λόγος που πολλοί εμπιστεύονται αυτή την τεχνολογία, αφού δεν εξαρτάται από τη διάθεση ή την καλή πίστη ενός μόνο οργανισμού.
Blockchain και Bitcoin δεν είναι το ίδιο
Πολύ συχνά μπερδεύονται οι δύο έννοιες. Το blockchain είναι η τεχνολογία, δηλαδή ο τρόπος καταγραφής. Το Bitcoin είναι απλώς η πρώτη και πιο γνωστή εφαρμογή που στηρίζεται πάνω σε αυτή την τεχνολογία. Με άλλα λόγια, το blockchain είναι το τετράδιο και το Bitcoin είναι ένα από τα πολλά πράγματα που μπορείς να γράψεις μέσα σε αυτό. Αν θέλεις να δεις πώς ξεκίνησε το πρώτο κρυπτονόμισμα, ρίξε μια ματιά στην ιστορία του Bitcoin.
Πού χρησιμοποιείται πέρα από τα κρυπτονομίσματα
Η ίδια λογική του κοινού και αμετάβλητου αρχείου βρίσκει εφαρμογές και έξω από τα νομίσματα. Χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση προϊόντων σε μια αλυσίδα εφοδιασμού, ώστε να ξέρεις από πού ήρθε κάτι. Χρησιμοποιείται για ψηφιακά πιστοποιητικά και τίτλους που δεν θέλεις να μπορεί κανείς να πλαστογραφήσει. Χρησιμοποιείται ακόμα και για την καταγραφή ιδιοκτησίας ψηφιακών αντικειμένων. Η κοινή ιδέα σε όλες αυτές τις χρήσεις είναι μία, ότι πολλά μέρη θέλουν να μοιράζονται ένα αρχείο που όλοι εμπιστεύονται και κανείς δεν μπορεί να αλλοιώσει.
Μια δημοφιλής εφαρμογή της τεχνολογίας είναι και τα NFT, τα μοναδικά ψηφιακά πιστοποιητικά ιδιοκτησίας.
Πλεονεκτήματα και όρια
Τα δυνατά σημεία είναι η διαφάνεια, αφού οι συναλλαγές είναι δημόσια ορατές, η ανθεκτικότητα, αφού δεν υπάρχει ένα κεντρικό σημείο που να πέφτει, και η δυσκολία παραποίησης. Υπάρχουν όμως και όρια. Πολλά δίκτυα είναι πιο αργά από ένα κεντρικό σύστημα, ορισμένα καταναλώνουν σημαντική ενέργεια, και η δημόσια φύση σημαίνει ότι οι κινήσεις μένουν καταγεγραμμένες για πάντα. Καμία τεχνολογία δεν είναι μαγική λύση, και το blockchain ταιριάζει σε κάποιες περιπτώσεις καλύτερα από άλλες.
Συχνές ερωτήσεις
Το blockchain είναι το ίδιο με το κρυπτονόμισμα;
Όχι. Το blockchain είναι η τεχνολογία καταγραφής, ενώ το κρυπτονόμισμα είναι μία από τις εφαρμογές που τρέχουν πάνω σε αυτή. Μπορεί να υπάρχει blockchain χωρίς νόμισμα.
Μπορεί κάποιος να αλλάξει μια παλιά συναλλαγή;
Στην πράξη είναι εξαιρετικά δύσκολο. Θα έπρεπε να ξαναγράψει την πλειοψηφία των αντιγράφων σε όλο το δίκτυο ταυτόχρονα, κάτι πρακτικά ανέφικτο σε μεγάλα δίκτυα.
Χρειάζεται να ξέρω προγραμματισμό για να το χρησιμοποιήσω;
Όχι. Για να στείλεις ή να λάβεις κρυπτονομίσματα αρκεί μια εφαρμογή πορτοφολιού. Το blockchain δουλεύει στο παρασκήνιο, όπως το ίντερνετ όταν στέλνεις ένα μήνυμα.
Πού φυλάγονται τα δεδομένα του blockchain;
Σε χιλιάδες υπολογιστές παράλληλα σε όλο τον κόσμο. Δεν υπάρχει ένας κεντρικός διακομιστής, γι αυτό και το δίκτυο δεν σβήνει αν πέσει ένας υπολογιστής.
Είναι νόμιμο το blockchain στην Ελλάδα;
Ναι, η τεχνολογία είναι απολύτως νόμιμη. Αυτό που ρυθμίζεται είναι η χρήση της, για παράδειγμα η φορολογία και οι κανόνες για τις υπηρεσίες κρυπτονομισμάτων. Αν είσαι στην αρχή, δες τον οδηγό crypto για αρχάριους και το γλωσσάρι crypto για τους βασικούς όρους.